محمد عبد الله عنان ( مترجم : عبد المحمد آيتى )

445

تاريخ دولت اسلامى در اندلس ( فارسي )

كسانى كه در اين مرحله در اين ميدان ظهور كردند عبارتند از ابو الفضل محمد بن عبد المنعم الجليانى كه طبيب و شاعر و اديب بود . اصل او از جليانه از اعمال غرناطه بود . جليانى در سايهء دولت موحدين به تحصيل علم طب پرداخت سپس به مشرق سفر كرد و از مصر و شام ديدن نمود و علاوه بر طب در الاهيات و رياضيات و آداب نفس ارجوزه‌هايى برساخته است . « 19 » ديگر ابو بكر بن عبد الملك بن زهر اشبيلى . او از خاندان مشهور بنى زهر بود كه در طب و كيمياء و داروگرى سرآمد بودند . نياى او ابو العلاء بن زهر بود و پدرش عبد الملك بن ابى العلاء بن زهر بود . ابو بكر نيز چون پدر و جدش در طب و كيميا به كمال دانايى رسيد . او از بزرگترين اطباى اندلس در اوايل قرن هفتم هجرى است . ديگر ، ابو العباس احمد بن محمد بن مفرج الاموى معروف به ابن الروميه اشبيلى طبيبى علامه بود . در اوايل قرن هفتم هجرى در اندلس شهرت يافت . در حديث سمت پيشوايى داشت و در علم نباتات بىهمتا بود . به سال 561 در اشبيليه متولد شد و در سال 637 ه / 1239 م در همان شهر وفات كرد . در طب و گياهشناسى از او آثارى برجاى مانده است از آن جمله است « شرح گياهان دارويى ديسقوريدس » و « ادويهء جالينوس » و « الرحلة النباتيه » و « المستدركه » . و نيز كتابى دارد در « ادويهء مفرده » به همان شيوه كه بنى زهر در اين موضوع تأليف كرده‌اند . « 20 » ديگر از اعاظم علماى اندلس در اين عصر ابن البيطار المالقى دانشمند و گياهشناس و طبيب نامدار است . نام او ضياء الدين ابو محمد عبد اللّه بن احمد بود . در اواخر قرن ششم هجرى در مالقه متولد شد نزد ابو العباس النباتى درس خواند . در جوانى از اندلس به سفر رفت و در نواحى مغرب به گردش پرداخت . در ايام الملك الكامل به مصر رفت و در زمرهء طبيبان دربار او درآمد . و بعد از او به خدمت پسرش

--> ( 19 ) . رجوع كنيد به نفح الطيب ج 2 / ص 16 . المقرى مقاديرى از شعر او را نقل كرده است . ( 20 ) . رجوع كنيد به الاحاطه ج 1 / ص 215 به بعد . نفح الطيب ج 2 / ص 137 .